Sinir
sistemi (systema nervosum), vücudun iç ve dış çevresinden aldığı
bilgileri işleyen, tepki oluşturan ve tüm yaşamsal fonksiyonları koordine eden
vücudun en karmaşık yapısıdır. Yapısal açıdan iki ana bölümden oluşur: Merkezi
Sinir Sistemi (MSS) ve Periferik Sinir Sistemi (PSS). Bu iki sistem,
birbirleriyle sürekli iletişim hâlinde çalışarak organizmanın çevresine uyum
göstermesini sağlar. Merkezi
Sinir Sistemi, beyin ve omurilikten oluşur. Beyin; bilinç, düşünme, algı,
hareketlerin planlanması ve duygusal süreçlerin yönetildiği merkezdir. Kafatası
kemikleri ve meninks adı verilen zarlarla korunur. Omurilik ise beyin ile vücut
arasında haberleşmeyi sağlayan bir iletim merkezidir; omurga tarafından
korunur. MSS’nin temel yapıtaşları nöronlar ile onları destekleyen glial
hücrelerdir. Periferik Sinir Sistemi, MSS’den çıkan
sinirlerin tüm vücuda dağıldığı geniş bir ağdır. Bu sistem, somatik ve otonom
sinir sistemi olmak üzere iki bölümden oluşur. Somatik sinir sistemi, istemli
hareketleri ve duyu iletimini sağlar; otonom sinir sistemi ise; kalp atımı,
solunum, sindirim gibi istemsiz süreçleri düzenler. Otonom sinir sistemi kendi
içinde sempatik ve parasempatik olmak üzere iki bölüme ayrılır. Sinir sisteminin yapısal unsurları; nöronlar,
sinapslar, aksonlar, dendritler ve glial hücrelerden oluşur. Bunlar bilginin
alınması, iletilmesi ve yorumlanması için özel olarak özelleşmiş yapılardır. Bu
hücresel organizasyon sayesinde sinir sistemi, milisaniyeler içinde yanıt
verebilen, öğrenme ve hafıza gibi yüksek bilişsel fonksiyonları destekleyen bir
bütün hâline gelir. Sinir sistemi, karmaşık anatomik yapılarının
uyum içinde çalışması ile organizmanın yaşamını sürdüren temel kontrol ve
iletişim ağını oluşturur.
Kitap Adı:
Biyomedikal Mühendisliği Için Anatomi
Atıf Sayısı :
