Engelliliğin Psikososyal Değerlendirilmesi
Anahtar Kelimeler
Engellilik, yalnızca fiziksel yetersizlikten ibaret olmayan; bireyin
toplumsal çevresi, sosyal tutumlar ve psikolojik süreçlerle şekillenen çok
boyutlu bir durumdur. Erken dönemlerde tıbbi yaklaşımla açıklanan engellilik,
günümüzde ICF modeliyle bireysel farklılıklar, sosyal çevre ve çevresel
etmenlerin etkileşimiyle değerlendirilmektedir. Engelliliği anlamaya yönelik
ahlaki, biyomedikal, sosyal, işlevsel, insan hakları temelli ve çeşitlilik
odaklı modeller, farklı bakış açıları sunar. Psikososyal engellilik, depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres gibi
ruhsal bozuklukların sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu rahatsızlıklar
bireyin işlevselliğini azaltırken sosyal izolasyon ve dışlanmaya sebebiyet
verebilirler. Bununla birlikte engellilik durumu bu bozuklukları veya
psikolojik sorunları beraberinde getirebilir. Damgalama ve ayrımcılık, engelli
bireylerin benlik algısını zedeler, temel haklara erişimini sınırlar. Bu
bağlamda pozitif psikoloji yaklaşımıyla umut, özsaygı ve içsel kaynakların
desteklenmesi önemlidir. Psikososyal değerlendirmelerde zeka ölçekleri, nöropsikolojik testler,
kişilik ölçekleri ve bozukluklara özgü ölçekler kullanılarak bilişsel ve ruhsal
işleyiş değerlendirilir. Değerlendirmelerde bireysel farklılıklar, sosyal
destek sistemleri ve damgalanma etkisinin dikkate alınması önem taşımaktadır.
Psikolojik destek yalnızca bireysel terapi değil, aynı zamanda toplumsal
farkındalık ve aile destek çalışmalarıyla bütüncül şekilde sunulmalıdır.
Kitap Adı:
Engelliliğin Değerlendirilmesi: Multidisipliner Bakış
Atıf Sayısı :
