Bu
bölüm, travma dışı nedenlerle ortaya çıkan nöropsikiyatrik durumlarda
engellilik değerlendirmesini, Türkiye’deki güncel mevzuat ve uluslararası
sınıflandırmalar ışığında, klinik odaklı bir yaklaşımla özetlemeyi
amaçlamaktadır. Dünya
Sağlık Örgütü’nün Engellilik ve Sağlık Sınıflandırması (ICF) çerçevesi temel
alınarak, tanı odaklı ve işlevsellik odaklı değerlendirme arasındaki farklar,
2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik,
Engel Oranları Cetveli, Balthazard kombinasyon yöntemi ve “kısmi/tam bağımlı”
sınıflamaları eşliğinde sunulmuştur. İnme, epilepsi, demans, Parkinson
hastalığı, multipl skleroz gibi nörolojik; şizofreni, bipolar bozukluk, majör
depresyon, anksiyete bozuklukları ve zihinsel yetersizlik gibi psikiyatrik
tanılarda klinik değerlendirme ilkeleri ayrıntılandırılmıştır. Değerlendirme;
nörolojik muayene, bilişsel testler, psikiyatrik işlevsellik ölçekleri (ör.
WHO-DAS) ve günlük yaşam aktiviteleri üzerinden çok disiplinli yürütülür.
Raporlama sürecinde elektronik kayıt, süreli/sürekli rapor, bağımlılık
düzeyleri ve kullanım alanları (eğitim, istihdam/EKPSS, sosyal yardımlar,
vergi/ÖTV istisnaları) yapılandırılmıştır. Mevzuatın
ICF ile uyumlu biçimde işlevselliği merkeze alması; standardizasyon, hakkaniyet
ve hizmetlere erişim açısından kritik önemdedir. Klinik kanıtla desteklenen,
ölçme araçlarıyla nesnelleştirilen ve çevresel etkenleri gözeten hibrit bir
model, nöropsikiyatrik engellilik değerlendirmesinde doğruluk ve tutarlılığı
artırır.
Kitap Adı:
Engelliliğin Değerlendirilmesi: Multidisipliner Bakış
Atıf Sayısı :
