Cumhuriyet Sonrası Silvan’da Giyim-kuşam Kültürünün Halk Oyunları Kostümlerine Yansımaları
Anahtar Kelimeler
Bu bildiri, Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde Cumhuriyet
sonrası dönemde giyim-kuşam kültüründe yaşanan dönüşümlerin halk oyunları
kostümlerine nasıl yansıdığını incelemektedir. Silvan’a özgü halk oyunları
yalnızca bir sahneleme pratiği değil; toplumsal cinsiyet, yaş ve statü
kodlarını görünür kılan bir kültürel bellek alanıdır. Çalışma, yerel bilgiye
sahip dört katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler;
sahada çekilen ve aile/köy arşivlerinden derlenen yaklaşık yetmiş fotoğrafın
görsel dokümantasyonu ve tematik çözümleme üzerine kuruludur. Analiz birimleri
erkek-kadın kostüm bileşenleri, başlık-takı repertuarı, yerel el sanatları ve
yardımcı nesneler olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular, erkek kostümlerinde
“kıras-heşo” tipolojisinin kırsal işlevselliği modernleşme etkileriyle
kaynaştırdığını; kadın kostümlerinde “fistan-bin kıras” ikilisinin mahremiyet,
yaşam evreleri ve aidiyeti kodladığını göstermektedir. Başlık ve takılarda yaş,
evlilik durumu ve toplumsal statüye ilişkin sembolik göstergeler belirgindir.
Yerel el işi ürünler (ör. savatlı boncuk kemerler) ile ithal kumaşların
birlikte kullanımı sahne estetiğini zenginleştirirken kültürel katmanları
derinleştirmektedir. Cumhuriyet sonrası eğitim, askerlik, kentleşme ve medya
etkileri gündelik repertuvarı sadeleştirmiş; buna karşın tören bağlamlarında
geleneksel kombinasyonlar korunmuştur. Sonuç olarak Silvan halk oyunları
kostümleri estetik unsurların ötesinde kimlik, toplumsal bellek ve kültürel
sürekliliğin taşıyıcısıdır. Çalışma, sözlü tarih ile görsel arşivlerin bütüncül
biçimde kayda geçirilmesini ve yerel zanaatkârlığın desteklenmesini, somut
olmayan kültürel mirasın korunması için önermektedir.
Bu kitabın bölümleri bulunmamaktadır.
Atıf Sayısı :