Geleneğin Müzakeresi: Şanlıurfa’da Köyler Arası Halk Oyunları Yarışması

Yayın Yılı: 2025
Sayfa Sayısı: 340-350
Kitap Dili : Türkçe

Anahtar Kelimeler


Şanlıurfa’da, Surkav Vakfı, Valilik iş birliğiyle 2007, 2022 ve 2024 yıllarında Köyler Arası Halk Oyunları Yarışması düzenlendi. Bu yarışma aynı zamanda bir araştırma ve derleme çalışması niteliği taşımaktadır, ve onunla Surkav Vakfı, bölgede oynanan ancak henüz resmî halk oyunları repertuarında yer almayan bazı oyunları derlemiştir. Özellikle Harran Ovası’ndaki Arap köylerinde oynanan, Urfa repertuarına kıyafetleriyle birlikte bazı yeni oyunlar kazandırılmıştır. Söz konusu oyunlar, “Araplaşmış” addedilerek Türk kültürel mirasına ait olmadığı yönündeki değerlendirmeler sebebiyle belirli tartışmalara konu olmuştur. Ama aynı zamanda, bölgedeki daha demokratik bir bakış açısına sahip kesimler tarafından bu derlemeler olumlu karşılanmıştır. Bununla birlikte, bu yarışma, çağdaş bir araştırma projesi olarak tasarlanmak istenmiş olmasına rağmen, amaçlanan modern araştırma yaklaşımı gerçekleştirilememekte ve folklorizm literatüründe sıkça vurgulanan bir eğilimi yeniden üretmektedir; yani dansları, onları icra eden toplulukların gündelik ya da ritüel bağlamlarından kopararak, bağlamsız bir şekilde koleksiyon değeri taşıyan nesneler gibi ele almaktadır. Performans kuraminda, Nahachewsky (1995) ve Turino’nun (2008) geliştirdikleri katılımlı performans ve sununmsal performans arasındaki farktan yola çıkarak (2008), ve halk oyununu semiotik ve bağlamlı bir nesne olarak kabul ederek (Giurchescu 1973, Kaeppler 1985, 2001), yeni dans veya halk oyunu araştırmalarında aynı repertuarda farklı kullanımlar söz konusu olabildiğini biliyoruz. Her kullanımın dansın farklı performatif değerleri ve kodları canlandırdığını ve inşa ettiği ispatlandı. Bu anlamında, dansların ritüel katılımlı kullanım bağlamı, salt koreografik özelliklerin ötesinde, topluluk üyelerinin her birinin danslara nasıl dâhil olması gerektiğini düzenleyen ve topluluğun kendi içerisinde inşa ettiği bir anlamlandırma sistemine dayalı çok katmanlı normatif ve performatif kodlar barındırmaktadır.  Bunları metakoreografik içerik olarak adlandırmayı öneriyorum. Bu bağlamda, bu çalışmada bir yandan, söz konusu girişimin yerel/mahallî icra biçimlerine ve bölgesel repertuar çeşitliliğine yönelik dikkati artırdığını ve bu şekilde, miras ve gelenekle ilgili bir dizi müzakereyi daha kapsayıcı ve çoğulcu bir bakış açısıyla tetiklediğini göstermekteyim. Fakat, öte yandan, yarışma formatının etnokoreolojik araştırma açısından yetersizliğini tartışmaktayım; zira metakoreografik nitelikteki bu performatif değer, repertuarın ve katılımlı pratiklerin temel bir parçası olmasına rağmen, “yarışma” bağlamında bütünüyle dışlanmaktadır. Bu araştırma, katılımcı gözlem ve sözlü tanıklıkların toplanmasına dayanan etnografik saha çalışması ile yazılı basın ve arşiv gibi ikincil kaynaklara dayalı etnokoreohistori (Küçük 2024) analizi bir araya getiren nitel bir yöntem kullanmaktadır. 

Bu kitabın bölümleri bulunmamaktadır.

Atıf Sayısı :