Geleneksel Danslarda Akış Deneyimi: Diyarbakır Halay Başı Örneği
Anahtar Kelimeler
Bu çalışmanın amacı, sosyal sahne ortamında geleneksel
dans icra eden bireylerin yaşadığı yoğun ‘an’ deneyimini incelemek; bu
deneyimin akış kuramıyla ilişkilenen kendinden geçme hâlini ve kolektif uyum
süreçlerini anlamlandırmaktır. Dans eden bireylerin genellikle sosyal sahne
ortamında yaşadıkları derin odaklanma, zaman algısının farklılaşması ve
benliğin sınırlarını aşma hâli, Mihaly Csikszentmihalyi’nin akış kuramı
aracılığıyla açıklanabilmektedir. Akış deneyimi, bireyin zorluk ile beceri
arasında denge kurduğu ‘anda’ var olduğu ve kendinden geçerek eylemle
bütünleştiği özel bir süreci ifade eder. Bu sürecin gerçekleşebilmesinde dans
ortamını oluşturan çeşitli unsurlar etkili olmaktadır. Dans eden bireyin ‘an’a odaklanarak akış deneyimini
yaşadığı süreçte, zaman ve mekân algısında belirgin bir dönüşüm yaşanmakta;
artan farkındalıkla birlikte bedenin çevredeki diğer ögelerle kurduğu temas
farklı bir boyut kazanmaktadır. Yoğun bir şekilde performansa kendini kaptıran
birey için, bedende çeşitli yansımalar gözlemlenmektedir. Derin bir
konsantrasyonla gerçekleşen odaklanma, çoğu zaman doğaçlama performansların
gelişmesine zemin hazırlamaktadır. Doğaçlama sürecin yaratımında, geleneksel
dans ortamını oluşturan müzisyen, izleyici, dans eden bireyler ve mekân, akışa
girmeyi etkileyen unsurlar olup doğaçlama sürecini de şekillendirmektedir. Bu
kapsamda özellikle Diyarbakır halay başları üzerine gerçekleştirilen gözlem ve
görüşmelerden elde edilen verilere yer verilmiştir. Bu veriler, çalışmanın
kuramsal çerçevesiyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Bu amaçla bu
çalışma geleneksel dans performanslarında ‘an’ deneyimini, akış kuramı
perspektifinden tartışarak geleneksel dans alanına farklı bir bakış açısı
geliştirmeyi hedeflemektedir.
Kitap Adı:
Uluslararası Halk Oyunları Kongresi Bildiri Kitabı
Atıf Sayısı :
