Otizmli Çocukların Çevrimiçi Haber Temsilleri (türkiye, 2021–2025): İnsan Hakları Normları Ve Medya Kuramları Çerçevesinde Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler
Bu çalışma, Türkiye’de 2021–2025 yılları arasında
çevrimiçi haber sitelerinde yayımlanan otizm spektrum bozukluğu (OSB) içerikli
çocuk haberlerini, insan hakları normları ve medya kuramları çerçevesinde
incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Avrupa Otizm Şartı, UNICEF gazetecilik
rehberi, IPSO Editörler Kodu (2025) ve KVKK (2024) ilkeleri doğrultusunda
yürütülmüştür. Betimsel içerik analizi ile eleştirel söylem analizinin
birleştirildiği araştırmada, 22 haberin başlık, spot, gövde metni ve görsel
bileşenleri sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, çocuk haklarına
yapılan atıfların sınırlı olduğunu; kimlik ve mahremiyet ilkelerinin çoğu kez
ihlal edildiğini; “trajedi–deha” ve “tehlikelilik” gibi söylemlerin yaygın
biçimde kullanıldığını göstermiştir. Ayrıca haberlerin hiçbirinde otizmli
çocukların doğrudan sesine yer verilmemiş, çocuklar çoğunlukla edilgen bir
biçimde temsil edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, medya içeriklerinin çocuk
hakları ve etik ilkeler açısından iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda pediatri hemşirelerinin, çocuk haklarının korunması, ailelerin
medya farkındalığının artırılması ve toplumda hak temelli bir otizm söyleminin
geliştirilmesi süreçlerinde savunuculuk rolü üstlenmeleri önerilmektedir.
Atıf Sayısı :