Adrenal bez patolojileri acil
serviste nadir görülse de, akut hormon eksikliği ya da fazlalığı üzerinden
hızla hemodinamik instabilite, elektrolit bozukluğu ve metabolik düzensizlik
oluşturarak yüksek morbidite-mortaliteye yol açabilir. Retroperitoneal yerleşimli
adrenal bez; kortekste mineralokortikoid (aldosteron), glukokortikoid
(kortizol) ve androjenleri, medullada ise katekolaminleri sentezler. Bu nedenle
adrenal hastalıklarda karın ağrısı çoğu zaman primer abdominal patolojiye bağlı
olmaksızın ortaya çıkar ve inflamatuvar “akut batın” ağrısından farklı olarak
metabolik, vasküler ve nöroendokrin mekanizmalarla gelişir. Primer
adrenal yetmezlik ve adrenal krizlerde kortizol/aldosteron eksikliği
hiponatremi, hiperkalemi, hipoglisemi ve hipotansiyona neden olur; visseral
hipoperfüzyon ve düz kas disfonksiyonu üzerinden yaygın, lokalize edilemeyen
karın ağrısı, bulantı-kusma ve genel durum bozukluğu görülebilir. Adrenal
hemorajide zengin vasküler yapı ve venöz drenaj özellikleri nedeniyle
retroperitoneal kanama gelişebilir; ani başlayan şiddetli karın/yan ağrısı,
hemoglobin düşüşü ve hemodinamik bozulma tabloya eşlik edebilir.
Feokromositomada ise katekolamin fırtınası yaygın vazokonstriksiyon ve
mezenterik spazm ile intestinal iskemiye yol açarak ataklar halinde şiddetli
karın ağrısı, hipertansif kriz, taşikardi, terleme ve baş ağrısı ile prezente
olabilir. Tanısal yaklaşımda açıklanamayan
karın ağrısına sistemik bulgular eşlik ediyorsa, adrenal patolojiler ayırıcı
tanıya alınmalıdır. Acil serviste öncelikli yaklaşım ABC stabilizasyonu, uygun
laboratuvar değerlendirme (elektrolitler, glukoz, kortizol vb.), klinik şüphede
gecikmemek; stres doz steroid ve sıvı resüsitasyonu şeklinde olup, bu erken
yaklaşım, yanlış tanıyı ve tedavi gecikmesini azaltarak yaşam kurtarıcı
olabilir.
Bu kitabın bölümleri bulunmamaktadır.
Atıf Sayısı :
