Kısraklarda Üreme Fizyolojisi: Endokrin Mekanizmalar, Siklus Yönetimi Ve Gebelik Süreçleri
Anahtar Kelimeler
Kısraklarda östrus siklusunu yöneten endokrin mekanizmaları,
siklus senkronizasyonu stratejilerini ve gebeliğin fizyolojik süreçlerini ele
almaktadır. Mevsimsel poliöstrik hayvanlar olan kısraklarda üreme siklisitesi
başlıca fotoperiyot tarafından düzenlenmekte olup, melatonin gün uzunluğunu
hipotalamus-hipofiz-gonadal eksene aktaran temel nöroendokrin aracı olarak
işlev görmektedir. Bölümde, GnRH, gonadotropinler (FSH, LH) ve ovaryan
steroidler (estradiol, progesteron) başta olmak üzere östrus siklusunun hormonal
düzenlenmesi; prostaglandin F2α, inhibin, oksitosin, relaksin, prolaktin ve at
koryonik gonadotropini (eCG) gibi yardımcı hormonların rolleriyle birlikte
ayrıntılı biçimde işlenmektedir. Luteolitik ajanlar, progestagenler, GnRH
agonistleri, hCG ve yapay fotoperiyot uygulamaları dahil olmak üzere östrus
senkronizasyonu ve ovülasyon indüksiyonuna yönelik klinik yaklaşımlar,
endikasyon ve sınırlılıklarıyla birlikte gözden geçirilmektedir. Ayrıca,
ultrasonografi, rektal palpasyon ve laboratuvar temelli (progesteron, eCG,
estron sülfat) tanı yöntemleri ile gebeliğin maternal tanınması, erken teşhisi,
takibi ve fetal iyilik hâlinin değerlendirilmesi ele alınmaktadır. Son olarak,
doğumun fizyolojik evreleri ile doğum öncesi ve sonrası bakımda kolostrumun yenidoğan
pasif bağışıklığındaki kritik rolü tartışılmaktadır. Fotoperiyodik, beslenme
temelli ve endokrin regülasyonu bütüncül biçimde ele alan bu bölüm, atlarda
etkili üreme yönetimi, biyoteknolojik uygulama ve sürdürülebilir verimlilik
için kapsamlı bir fizyolojik temel sunmaktadır.
Atıf Sayısı :