Dijitalleşme Ve Yapay Zekâ Çağında Dinî Otoritenin Dönüşümü: Sosyal Medya Vaizleri Üzerinden Teorik Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler
Bu
bölüm, dijitalleşme ve yapay zekâ çağında dinî otoritenin dönüşümünü sosyal
medya vaizleri üzerinden teorik bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışmanın temel
sorusu, dinî konuşma ve yorumlama yetkisinin platform toplumunda hangi
meşruiyet kaynakları, görünürlük mekanizmaları ve teknolojik aracılar üzerinden
yeniden kurulduğudur. Bölümde Weber’in geleneksel, karizmatik ve yasal-akılcı
otorite tipolojisi; Bourdieu’nun alan, simgesel sermaye ve yetkili söz
yaklaşımı; medyalaşma kuramı; dijital din araştırmaları; platformlaşma ve
algoritmik otorite tartışmaları birlikte kullanılmaktadır. Sosyal medya vaizi,
geleneksel dinî eğitim ve kurumsal görevden bağımsızlaşabilen; anlatı becerisi,
duygusal yakınlık, görsel performans, etkileşim verileri ve algoritmik görünürlük
yoluyla takipçi kazanan hibrit bir otorite figürü olarak ele alınmıştır.
Çalışmanın temel savı, dijitalleşmenin dinî otoriteyi ortadan kaldırmadığı, onu
parçalı, ölçülebilir, performatif ve platforma bağımlı bir yapıya
dönüştürdüğüdür. Beğeni, paylaşım, izlenme süresi ve takipçi sayısı, teolojik
yeterliliğin doğrudan karşılığı olmamasına rağmen otorite algısında etkili yeni
simgesel göstergeler üretmektedir. Yapay zekâ ise içerik hazırlama,
kişiselleştirme, çeviri, video üretimi ve soru yanıtlama süreçlerine katılarak
vaizin üretim kapasitesini artırırken kaynak şeffaflığı, hata sorumluluğu,
sentetik karizma ve epistemik güven sorunlarını derinleştirmektedir. Sonuçta
sosyal medya vaizinin otoritesi; dinî bilgi, kişisel karizma, platform
becerisi, izleyici katılımı ve algoritmik seçimin birlikte oluşturduğu
ilişkisel bir başarıdır. Bu dönüşüm, kurumsal dinî otoriteyi bütünüyle
işlevsizleştirmekten çok onu dijital performans geliştirmeye, doğrulama
mekanizmaları kurmaya ve yeni hesap verebilirlik biçimleri üretmeye
zorlamaktadır.
Bu kitabın bölümleri bulunmamaktadır.
Atıf Sayısı :
