Sürdürülebilir Beslenme Modellerinin Sağlık Üzerine Etkileri
Anahtar Kelimeler
Sürdürülebilir diyetler arasında en popüler olan beslenme örüntüsü
bitki bazlı diyet modelleridir ve uygulaması çeşitli nedenlerle giderek
yaygınlaşmaktadır. Hayvansal ve işlenmiş besinleri içermemesi ya da tüketimini
sınırlaması, sebze-meyve, tam tahıl ve kurubaklagillerin daha fazla tüketimini
önermesi bu diyetlerin çevresel etkilerini azaltmaktadır. Akdeniz Diyeti de
dahil olmak üzere sürdürülebilir diyet modellerinin birçoğunun özellikle kronik
hastalıkların risk faktörlerini elimine ederek oluşumunu engellemesi ya da
geciktirmesi söz konusudur. Yapılan epidemiyolojik çalışmalarda sürdürülebilir
diyetlerin mortalite, obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve kanser
gibi kronik hastalık riskini azalttığı gösterilmiştir. Etki mekanizması;
bitkisel besinlerle bol miktarda alınan fitokimyasalların antioksidan,
antiinflamatuvar etkilerinin yanı sıra mikrobiyotanın iyileştirilmesi ile
ilişkilidir. Ancak Vegan Diyet gibi kısıtlayıcı tipteki diyet modellerinin
benimsenmesinin, diyetin protein kalitesi ve mikro besin ögesi örüntüsü
açısından yetersizlik riski oluşturabileceği, artan bitkisel besin tüketiminin
antibesinsel faktörlere maruziyeti ve proteolitik fermantasyon riskini
arttırmaya sebep olabileceği değerlendirilmelidir. Farklı bitkisel besinlerin bir
arada kullanılmasıyla protein kalitesi arttırılabilmekte, diyetin posa içeriği
arttırılarak ya da ıslatma, çimlendirme ve fermentasyon gibi ön işlemler
uygulanarak bu olumsuz etkiler giderilebilmektedir. Bu kapsamda diyetisyenlerin
sorumluluğu bu olumsuzlukları azaltacak besin hazırlama önerilerini
geliştirmek, beslenme eğitimlerini planlamak, beslenme durumunu yakından takip
etmek ve gerektiğinde supleman desteğini içeren multidisipliner
değerlendirmelerin yapılmasını sağlamaktır.
Kitap Adı:
Tabağımızdaki Gelecek: Sürdürebilir Beslenmeye Akademik Yaklaşım
Atıf Sayısı :
