Hakemlik sistemi, bilimsel
yayıncılığın doğruluğunu, güvenilirliğini ve etik bütünlüğünü sağlamada merkezi
bir rol oynamaktadır. Bilimsel bilginin üretilmesi ve yayılması sürecinde
hakemler yöntemsel sağlamlığı, bulguların tutarlılığı ve etik standartlara
uygunluğu değerlendiren temel aktörlerdir. Bu makalede hakemliğin tarihsel
gelişimi antik dönemden günümüze uzanan bir perspektifle ele alınmakta, modern
bilimsel dergi hakemliğinin ortaya çıkışı, kurumsallaşması ve dijitalleşme ile
geçirdiği dönüşüm tartışılmaktadır. Ayrıca iyi bir hakemde bulunması gereken
temel nitelikler (nesnellik, bilişsel yanlılıkların farkında olma, yapıcı geri
bildirim sunma, duygusal kontrol ve etik sorumluluklar) ayrıntılı bir biçimde
ele alınmaktadır. Günümüzde kullanılan başlıca hakemlik modelleri (tek-kör,
çift-kör, üçlü-kör, açık hakemlik, yayın sonrası değerlendirme, yazar-önerili
hakemlik, hasta-halk hakemliği) avantajları ve dezavantajlarıyla birlikte
değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra artan yayın sayısı, hakem bulma güçlüğü,
değerlendirme raporlarındaki tutarsızlıklar, önyargılar ve çıkar çatışmaları
gibi hakemlik sisteminin güncel sorunları özetlenmektedir. Son olarak yapay
zekâ destekli araçların hakemlik sürecine entegrasyonunun sunduğu fırsatlar ve
riskler tartışılmaktadır. Makale hakemlik sisteminin bilimsel sistemin
korunmasındaki vazgeçilmez rolünü ortaya koyarken, sürdürebilir ve güvenilir
bir hakemlik yapısı için dikkat edilmesi gereken temel noktaları bütüncül bir
bakış açısıyla sunmayı amaçlamaktadır.
Bu kitabın bölümleri bulunmamaktadır.
Atıf Sayısı :
