Alzheimer hastalığı (AH), ilerleyici hafıza kaybı ve
bilişsel bozulma ile karakterize, demansın en yaygın formudur. Hastalığın
temelinde amiloid-β birikimi, tau proteinlerinin anormal fosforilasyonu,
kolinerjik yetersizlik, oksidatif hasar ve nöroinflamasyon yer alır. Bu
patolojik süreçler özellikle hipokampus ve kortekste sinaptik işlevin
bozulmasına ve nöron kayıplarına neden olur. Yaşlanan nüfusla birlikte AH
insidansının artması, hastalığın biyolojik mekanizmalarını aydınlatmak ve
etkili tedaviler geliştirmek amacıyla deneysel hayvan modellerine olan ihtiyacı
artırmıştır. Mevcut modeller, Alzheimer patolojisinin farklı yönlerini taklit
ederek araştırmalara önemli katkılar sağlamaktadır. Transgenik fare ve sıçan
modelleri, APP, PSEN ve MAPT mutasyonları aracılığıyla Aβ birikimi, tau
fosforilasyonu ve bilişsel bozulmayı kapsamlı biçimde yansıtır. Aβ veya tau
enjeksiyonuna dayalı modeller kısa sürede plak benzeri patoloji oluştururken;
D-galaktoz ve AlCl₃ gibi kimyasal modeller yaşlanma ve oksidatif stres süreçlerini
öne çıkarır. Zebrafish gibi küçük omurgalılar erken dönem patolojileri
incelemede avantaj sunarken, doğal ve hızlandırılmış yaşlanma modelleri
herhangi bir müdahale olmaksızın yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi taklit eder.
Her model yalnızca belirli bir patolojik süreci temsil ettiğinden, tek bir
model AH’nin tüm klinik ve nöropatolojik spektrumunu tam olarak yansıtamaz.
Buna rağmen bu modeller, hastalığın mekanizmalarını anlamada ve terapötik
stratejilerin geliştirilmesinde temel araçlar olmaya devam etmektedir.
Kitap Adı:
Translasyonel Araştırmalarda Hastalık Modelleri Ve Analiz Yöntemleri
Atıf Sayısı :
