Gebelikte karın ağrısı, antenatal
dönemin en yaygın semptomlarından biri olup, gebelerin yaklaşık %80-90'ında
görülür ve genellikle fizyolojik değişikliklerden kaynaklanır. Ancak, bu
ağrıların %5-15'inde ciddi obstetrik veya non-obstetrik patolojiler yatabilir;
bunlar maternal ve fetal morbidite/mortaliteyi artırabilir. Bu bölümde,
gebelikte karın ağrısının etiyolojisi, patofizyolojisi, klinik prezentasyonu,
tanısal stratejileri, tedavi yaklaşımları ve prognostik faktörleri, güncel
uluslararası kılavuzlar temelinde kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır.
Özellikle Ameriken Obstetrik ve Jinekoloji Derneği (American College of
Obstetricians and Gynecologists) (ACOG) 2024 güncellemeleri, Kraliyet Obstetri
ve Jinekoloji Derneği (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists)
(RCOG) Green-top Guideline No. 41 (2023 revizyonu) ve Ulusal Sağlık ve Bakım
Mükemmelliği Enstitüsü (National Institute for Health and Care Excellence)
(NICE) antenatal bakım rehberleri gibi kaynaklar, erken değerlendirme, güvenli
görüntüleme ve multidisipliner yönetimin önemini vurgulamaktadır. Gebelik
sırasında hormonal dalgalanmalar (progesteron ve relaksin artışı), rahim
büyümesi, ligament gerilmesi, bağırsak motilitesi azalması ve anatomik
değişiklikler (örneğin, apendiksin superiora kayması) gibi fizyolojik
faktörler, hafif ve geçici ağrıları tetikler. Etiyolojik olarak, ağrılar
obstetrik (gebeliğe özgü) ve non-obstetrik olarak sınıflandırılır. Obstetrik
nedenler arasında, ilk trimesterde implantasyon krampları, düşük tehdidi ve dış
gebelik (%1-2 insidans), ikinci trimesterde yuvarlak bağ ağrısı (round ligament
pain, %10-30) ve Braxton Hicks kasılmaları, üçüncü trimesterde plasenta
dekolmanı (abrüptio plasenta, %0,5-1), plasenta previa (%0,5), erken doğum
eylemi (%10-15 preterm risk) ve preeklampsi ile hemoliz, yüksek enzimler, düşük
trombosit (HELLP) sendromu (%5-8) yer alır. Non-obstetrik nedenler ise
gastrointestinal (kabızlık %30-50, akut apandisit %0,1-0,2, akut kolesistit %0,05-0,1),
ürolojik [idrar yolu enfeksiyonu (İYE)] %5-10, piyelonefrit %1-2, böbrek taşı
%0,05-0,1), jinekolojik (over kisti rüptürü %1-2, adneksal torsiyon %0,1, myom
dejenerasyonu %1-5) içerir. Patofizyolojide, progesteron etkisiyle
gastrointestinal motilite azalır (%20-30 yavaşlama), relaksin ligamentleri
gevşetir. Ciddi durumlarda, dış gebelikte tubal rüptür peritoneal irritasyon
yaratır; plasenta dekolmanında retroplasental hematom uterin kontraksiyonları
tetikler. Klinik bulgular trimester bazında
varyasyon gösterir. Tanısal yaklaşımlarda, ultrason altın standarttır; Manyetik
Rezonans Görüntüleme (MRG) radyasyon içermez. Tedavi, altta yatan nedene yönelik olarak planlanır:
Fizyolojik ağrılarda dinlenme ve asetaminofen yeterli olurken; obstetrik acil
durumlarda hospitalizasyon ve tokolitik ajanlar ön plandadır. Prognoz, erken
müdahaleye bağlıdır. Fizyolojik ağrılarda mükemmel, dış gebelikte ise maternal
mortalite oranı %1’in altındadır. Gelecekteki araştırmalar, yapay zeka destekli
ultrason ve biyobelirteçlere odaklanmaktadır.
Kitap Adı:
Acil Tıpta Karın Ağrısı
Atıf Sayısı :
