Otizm Spektrum Bozukluğunda Dil Ve İletişim Bozuklukları: Tanı Ve Tedavi
Anahtar Kelimeler
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), erken çocuklukta
başlayan ve sosyal etkileşim, iletişim ve davranışlarda bozulmalarla
karakterize nöropsikiyatrik bir bozukluktur. OSB’de dil ve iletişim
becerilerindeki sorunlar, tanının temel bileşenlerinden biridir. Bu çalışma,
OSB’deki dil ve iletişim bozukluklarının gelişimsel süreçlerini, tanı
kriterlerini, ayırıcı tanısını ve müdahale yaklaşımlarını kapsamlı şekilde ele
almaktadır. Dil gelişimi normalde belirli aşamalarla ilerlerken, OSB’li
bireylerde bu süreçte gecikmeler, sapmalar veya gerilemeler gözlenebilir.
DSM-5’e göre OSB tanısı, sosyal-duygusal karşılıklılıkta, sözel olmayan
iletişimde ve ilişkileri sürdürmede yetersizlikleri içermektedir. OSB’de
konuşma sorunları hiç konuşmama, gecikmiş dil gelişimi, ekolali, monoton
konuşma ve sözel olmayan iletişimde yetersizlik gibi farklı formlarda ortaya
çıkabilir. Tanı sürecinde öykü alma ve yapılandırılmış gözlem
teknikleri (ör. Crowell Yöntemi, ADOS-2, ADI-R, CARS) kullanılırken, gelişim
testleriyle (Vineland, Denver II, AGTE) dil ve iletişim becerileri
değerlendirilir. OSB’deki dil ve iletişim bozukluklarının ayırıcı tanısında;
işitme-görme problemleri, zihinsel yetersizlik, selektif mutizm ve konuşma-dil
bozuklukları gibi durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Tedavide
bireyselleştirilmiş müdahale planları önemlidir. Erken yoğun davranışsal
müdahaleler (ABA, ESDM, TEACCH) ile sosyal iletişim becerilerinde olumlu
sonuçlar alınabilmektedir. Eğitsel yaklaşımlar, konuşma ve dil terapisi, uğraş
terapisi ve aile temelli müdahaleler, tedavi sürecinin etkin bileşenlerini
oluşturur. Ayrıca, ebeveynlerin çocukla etkileşim biçimi, çocuğun dil
gelişimini doğrudan etkilediğinden, ebeveyn eğitimi de kritik öneme sahiptir. Sonuç olarak, OSB’de dil ve iletişim bozukluklarının
tanınması, değerlendirilmesi ve bireye özgü bütüncül yaklaşımlarla ele
alınması, hem bireyin hem de ailenin yaşam kalitesini artırmada temel rol
oynamaktadır.
Kitap Adı:
Canpolat & Olgaç Dündar, Çocukluk Çağında Otizm Spektrum Bozukluğu Multidisipliner Yaklaşım
Atıf Sayısı :
