Duygu Ve Davranış Bozuklukları (ddb), Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu (dehb) Ve Bütünleştirme
Anahtar Kelimeler
Bu bölüm, duygu ve davranış bozukluğu (DDB) ile dikkat
eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı bulunan öğrencilerin
bütünleştirme ortamlarında desteklenmesini, hak temelli, ekolojik-işlevsel ve
güçlü yönler odaklı bir bakışla ele almıştır. DDB; öğrencinin çevresiyle
etkileşimi içinde değerlendirilmesi gereken, içe yönelim ve dışa yönelim olmak
üzere iki temel boyutta incelenen, özel eğitim sisteminin eğitsel bir destek
kategorisidir (CCBD, 1987; Cantrell ve diğ., 1999). DEHB ise farklı bir sınıflandırma
düzeyine ait, DSM-5-TR ile tanılanan spesifik bir klinik tanı kategorisidir;
DDB'nin alt türü değildir, ancak eğitsel performansı belirgin biçimde
etkilediğinde DDB kapsamında eğitsel destek gerekçesi de oluşturabilir. CHADD
ve CEC'in vurguladığı gibi DEHB tanısı bulunan öğrencilerin desteklenmesinde
odak tanısal etiketten çok çevresel uyarlamalara, yürütücü işlev desteklerine
ve güçlü yönlerin (yaratıcılık, hiperodaklanma gibi) ortaya çıkarılmasına
kaydırılmalıdır. Yaygınlık verileri, hem uluslararası hem de Türkiye bağlamında
bu öğrencilerin azımsanmayacak bir orana karşılık geldiğini; özellikle kız
öğrencilerde yetersiz tanılamanın önemli bir sorun olduğunu göstermektedir. Bu
öğrenciler, gereksinimlerine göre tam zamanlı kaynaştırmadan özel eğitim
ortamlarına uzanan bir eğitim ortamları sürekliliği içinde, en az kısıtlayıcı
ortam ilkesi gözetilerek yerleştirilir. Bu öğrencilerin desteklenmesinde tek başına ilaç ya da
ceza odaklı yaklaşımlar yetersizdir. Etkili destek; davranışın işlevini
anlamaya dayanan İşlevsel Davranış Değerlendirmesi, buna dayalı Davranış
Müdahale Planları, üç kademeli OÇ-ODMD çerçevesi, sosyal beceri öğretimi,
kendini yönetme stratejileri, öğretimsel uyarlamalar ve güçlü bir okul-aile iş
birliğini gerektirir. Tüm bu uygulamaların ortak amacı, öğrenciyi bir tanıdan
ibaret görmek yerine, ona kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olmasını sağlayacak
beceriler kazandırmak ve katılımını güvence altına almaktır.
Kitap Adı:
Özel Eğitim Ve Bütünleştirme
Atıf Sayısı :
