İletişimsel Rasyonalite, Katılım Olgusu Ve Katılımlı Planlama
Anahtar Kelimeler
Bu bölüm, kentsel
planlama teorilerindeki dönüşümleri özellikle iletişimsel rasyonalite ve
katılımlı planlama kavramlarına ve bu kavramların çağdaş planlama söylemindeki
önemine odaklanarak incelemektedir. Araçsal rasyonalitenin, plancıyı salt
teknik bir eleman olarak; planlamayı ise statik, tasarım ve sonuç odaklı gören
yaklaşımından; iletişim ve paydaş diyaloğuna, kentsel çevrelerdeki sosyal
yapılara öncelik veren dinamik, savunmacı, müzakereci ve devamında işbirlikçi
süreçlere geçişin hakim olduğu 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar
gelen planlama kuramlarının geçirdiği evrim, daha kapsayıcı ve demokratik
planlama süreçlerini vurgulayan iletişimsel ve katılımlı planlamaya doğru
paradigmatik bir kaymaya tanıklık etmiştir. Bu bağlamda bölümde, kentsel
yapının hızlı değişimine koşut evirilen planlama kuramlarında karar verme
süreçleri bağlamında araçsal rasyonalite ve iletişimsel rasyonalite ile bu kavramların planlama alanındaki yükselişi, ilgili
literatürün öncü isimlerine odaklanılarak, sunulmaktadır. Bu bağlamda bölümde,
iletişimsel rasyonalite ve katılımlı planlama arasındaki ilişki ile her iki
yaklaşıma yöneltilen eleştirilerle birlikte ele alınmaktadır. Literatürdeki
örnek çalışmalar da göstermektedir ki bu yaklaşımların etkili ve sürdürülebilir
biçimde uygulanabilmesi büyük ölçüde kurumsal destek ve bağlamsal koşulların
dikkate alınmasına bağlıdır. Özellikle güç ve mülkiyet ilişkilerinin
belirleyici olduğu bağlamlarda, katılımın çoğu zaman sınırlı ve araçsal
kaldığı, planlamanın daha esnek, çoğulcu ve bağlama duyarlı yaklaşımlarla
yeniden düşünülmesi gerektiği tartışılmaktadır.
Atıf Sayısı :