Kent Sosyolojisinin Klasik Kuramları Ve Chicago Okulu
Anahtar Kelimeler
Bu bölüm, klasik
sosyolojik düşüncenin kent olgusuna ilişkin kavramsal katkılarını ve Chicago
Okulu’nun kent sosyolojisinin ampirik ve kurumsal gelişimindeki rolünü modern
planlama düşüncesiyle ilişkileri bağlamında incelemektedir. Sanayileşme,
kapitalist üretim ilişkilerinin gelişmesi, toplumsal farklılaşma ve hızlanan
nüfus hareketleriyle birlikte kentlerin yalnızca fiziksel yerleşmeler veya
ekonomik faaliyet alanları değil, toplumsal ilişkilerin, kurumsal yapıların ve
bireysel deneyimlerin yeniden biçimlendiği karmaşık toplumsal oluşumlar hâline
geldiği kabulünden hareket edilmektedir. Bu çerçevede Durkheim’ın toplumsal
dayanışma ve anomi; Marx ve Engels’in kapitalizm, sınıf, kent-kır ayrımı ve
barınma; Weber’in kent yurttaşlığı, rasyonelleşme ve bürokratik örgütlenme;
Simmel’in ise metropol deneyimi, bireyselleşme ve sosyal mesafe üzerine
geliştirdiği yaklaşımlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Ardından
Park, Burgess, McKenzie ve Wirth üzerinden Chicago Okulu’nun insan ekolojisi,
mekânsal farklılaşma ve kentsel yaşam konularındaki katkıları ile saha
araştırması, sosyal haritalama, yaşam öyküleri, vaka çalışmaları, sosyal tarama
araştırmaları (social survey) ve nicel çözümlemeleri üniversite temelli bir
araştırma programı içinde sistematikleştirmesi ele alınmaktadır. Bölüm, Chicago
Okulu’nun ampirik kent araştırmasını başlattığı veya klasik sosyoloji ile
modern planlama arasında doğrudan ve tek yönlü bir düşünsel aktarım bulunduğu
yönündeki doğrusal anlatıları sorgulamaktadır. Bunun yerine klasik sosyoloji,
Chicago Okulu ve modern planlamanın toplumsal düzen, eşitsizlik, mekânsal
farklılaşma, barınma, halk sağlığı ve kurumsal örgütlenme gibi ortak sorunlar
çevresinde kesişen, fakat farklı kurumsal ve entelektüel güzergâhlarda gelişen
gelenekler olduğu savunulmaktadır. Sonuç olarak bu kuramsal ve yöntemsel
mirasın çağdaş değeri, tarihsel modellerinin değişmeden uygulanmasında değil,
kent-toplum ilişkisini farklı analiz düzeylerinde sorgulamaya imkân veren
kavramsal ve ampirik araştırma araçları sunmasında yatmaktadır.
Kitap Adı:
Kent Ve Kentsel Planlama Kuramları
Atıf Sayısı :
