Kent Ve Kentsel Planlama Kuramlarına Giriş

Yayın Yılı: 2026
Sayfa Aralığı : 1-66
Kitap Dili : Türkçe

Anahtar Kelimeler


Kent, insanlık tarihinin önemli toplumsal değişim süreçlerinden biri olan Tarım Devrimi’nden sonra MÖ 3000’lerde yaşanan Kentsel Devrim ile insanlığın temel olgularından biri haline gelmiştir. Yaklaşık 5000 yıllık süreçte kente ilişkin anlayış gelişmiş; sürekli yeniden üretilen sosyo-mekânsal bir sistem olarak tanımlanmaya başlanmıştır. Günümüzde ise kent mekânsal örgütlenmenin toplumsal ilişkiler ve ekonomik süreçlerle birlikte ürettiği karmaşık bir yapı olarak kavramsallaştırılmaktadır. Tarihsel süreçte kentlerin gelişiminde ikinci önemli kırılma Aydınlanma düşüncesi ve Bilimsel Devrim’in ardından gerçekleşen Sanayi Devrimi ile yaşanmıştır. Sanayi Devrimi’ni izleyen süreçte yaşanan hızlı kentleşme deneyimi kent olgusunun niteliğini köklü biçimde değiştirmiştir. Bu dönemde yaşanan göç dalgasına hazırlıksız yakalanan sanayi kentleri demiryolu, fabrika ve çöküntü mahalleleri ile betimlenen kentsel çevrelere dönüşmüştür (Mumford, 2013; Kulözü & Kocabaş, 2021). Tarihsel süreç içerisinde giderek karmaşıklaşan kent olgusunun açıklanmasına yönelik kuramsal yaklaşımlara duyulan ihtiyaç artmış ve klasik kent kuramları geliştirilmeye başlanmıştır. 19. yüzyılda fiziksel müdahalenin zorunlu hale geldiği sanayi kentlerinin gelişim süreci ütopyalar ve sağlık yasalarıyla yönlendirilmeye çalışılmıştır. Böyle bir kentsel çevre içerisinde planlamaya duyulan ihtiyaç artmış; 20. yüzyılın başında kent planlama disiplini kurumsallaşmaya ve planlama kuramları gelişmeye başlamıştır. Aydınlanmanın insan aklına güven anlayışı araçsal akılcılığa meşruiyet kazandırmış; kent planlama faaliyetlerini yönlendiren de bu temelde gelişen akılcı kapsamlı planlama kuramı olmuştur. 20. yüzyılın ortasından günümüze dek, dünyada ve bilim alanında yaşanan gelişmelerin de etkisiyle farklı planlama kuramları veya yaklaşımları geliştirilmiştir. Tarihsel süreç içerisinde planlama kuramları büyük ölçüde birbirlerini eleştiren birbirlerine alternatif oluşturan yaklaşımlar olarak geliştirilmiştir. Ancak bugün her birinin planlama düşüncesinin birikimli gelişimine önemli katkılar yaptığı görülmektedir. Buradan hareketle, Kent ve Kentsel Planlama Kuramları kitabının bu bölümünde kent kuramları, kentsel planlama kuramları ile dünyada ve bilim alanında yaşanan ve planlama alanını etkileyen gelişmelerin anlaşılabilmesine yardımcı olacak temel kavramsal çerçeve ortaya konulacaktır. Bunun için öncelikle kent kuramları ile kentsel planlama kuramları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak gerekmektedir. Kent kuramları, kentsel gerçekliğin anlaşılmasına yönelik açıklayıcı bir çerçeve; planlama kuramları ise bu bilgiyi normatif ilkeler, stratejiler ve müdahale araçları yoluyla uygulamaya aktaran yönlendirici bir çerçeve sunmaktadır. Bu doğrultuda, bölümde öncelikle kent ve kent planlama olguları ile kentin tanımında ve kent planlama alanında zaman içinde yaşanan değişimler ele alınmaktadır. Ardından kuram kavramına açıklık getirilecek ve kitabın sonraki bölümlerinde detaylı olarak ortaya konulacak olan klasik ve çağdaş kent kuramlarına giriş yapılacaktır. İzleyen bölümde kentsel planlama kuramları temelleri, tarihsel süreçte gelişimi ve planlama kuramlarının gelişiminde yönlendirici olan bilgi, etik ve değerler üzerinden ele alınacaktır. Son olarak Kent ve Kentsel Planlama Kuramları kitabının amacı, kapsamı ve yapısı açıklanacak ve bu yolla okuyucuya kitabın bölümleri arasındaki kuramsal bütünlük sunulacaktır.  

Kitap Adı: Kent Ve Kentsel Planlama Kuramları
Yayın Yılı: 2026
Sayfa Sayısı: 344
DOI: 10.37609/akya.4345
Kitap Dili : Türkçe
Kitaba Git

Atıf Sayısı :